PLATFORM WOONSTARTERS EDITIE 04 | APRIL 2020


Voorwoord

Door Jan Willem van Beek,

directeur van SVn

Weer een mooie editie van Platform Woonstarters is klaar. Dit keer met als hoofdthema betaalbaar (ver)bouwen. Een actueel onderwerp.

Deze editie is geschreven vóór de coronacrisis. Inmiddels zitten we allemaal in een periode van onzekerheid. We zijn ongerust over de gezondheid van onze naasten en onszelf. We zien een enorme druk op de mensen die het virus moeten bestrijden. En we werken thuis en popelen om weer ‘gewoon’ aan het werk te gaan. Zal deze periode van verplicht thuiswerken tot een thuiswerkrevolutie leiden? Blijft die geïmproviseerde thuiswerkplek straks behouden? Krijgen we veel minder woon-werkverkeer? Dat zou in ieder geval goed zijn voor de stikstofopgave.

Wellicht wordt ‘buiten’ wonen in Groningen wel heel aantrekkelijk na een paar maanden op weinig vierkante meters gewoond te hebben met je gezin. Juul Dijkhuis roept in zijn artikel al: “Kom naar Groningen”. Ik ben benieuwd of het coronavirus onze visie op wonen op het platteland gaat veranderen. Meer ruimte, minder mensen, zelf groente verbouwen en thuiswerken. Een revival van het platteland zou in meerdere opzichten goed uitkomen. Maar ook zonder stikstofopgave staat het platteland voor een enorme transformatie-uitdaging. Mooie kansen zijn er voor vrijkomende, agrarische bebouwingen zoals de oude varkensstallen van de familie Willems uit Haarle. Grijp dat soort mooie initiatieven en kansen aan, zou ik zeggen, en faciliteer ze.

Als u de politiek volgt (en dat doet u) weet u dat het woord ‘woningnood’ weer in de Tweede Kamer wordt uitgesproken. Bovendien is er weer een luide roep om een ministerie van VROM of een ministerie van Wonen. Een ministerie dat volgens Sandra Beckerman door dezelfde politiek overigens een aantal jaren geleden met enige trots om zeep is geholpen. Ze heeft een punt. En de wooncrisis is er niet kleiner op geworden door de coronacrisis. We moeten stevig aan de bak.

Een mooi artikel in deze editie vind ik de combi van Staatsbosbeheer en Vereniging Eigen Huis over het groen in de stad. Door in de buitenranden te bouwen, kun je juist ook de natuur versterken, stellen zij beide. Zorgelijk is dan wel weer een meer recentelijk onderzoek van ABN AMRO naar de woningmarkt, waarin de onderzoekers concluderen: “Demografische ontwikkelingen zijn belangrijk als het om woningbouw gaat, maar worden niet in alle gemeenten meegenomen in de beslissing om al dan niet nieuwe woningen te bouwen.” Ik kan niet wachten op meer landelijke regie en het ministerie van Wonen die deze problemen snel gaan oplossen. Dat het sneller kan, leert Jos Feijtel van het BZK Expertteam Woningbouw ons met oplossingen voor woningen met een korte exploitatietermijn.

Naast de grote bouwopgave ligt er ook nog een uitdaging in de bestaande voorraad. Nieuwbouw voegt immers jaarlijks maar hooguit 1 procent aan de woningvoorraad toe. De energietransitie kan een belangrijke aanjager worden. ‘De handen uit de mouwen’ is ook een goede manier om kosten te drukken en woningen betaalbaar te houden. In Haarlem is daar gevolg aan gegeven met het klushuizenconcept. Starter en buurt profiteren ervan. “Je hoeft geen klusser te zijn: internet en vrienden kunnen veel hulp bieden”, stelt klusser Rob. Maar ja, klussen. Onder jongeren zie ik vaker twee goed ontwikkelde rechterduimen dan twee rechterhanden. Ik geef toe, mijn digitale duimen zijn dan weer wat minder ontwikkeld.

Er moet gebouwd worden. Dat is duidelijk. Voor inspiratie is het artikel van Gerard van Evert over een geslaagd project van de stichting Ikbouwbetaalbaar in Den Haag de moeite waard. Als je niet zelf aan de slag kunt of je ideale woning niet beschikbaar is, moet je soms je wensbeeld aanpassen. En zie daar de hype rond het concept van tiny houses. Net als CPO zullen tiny houses nooit het Hollandse landschap volledig bepalen, maar bewoners zijn er tevreden en gelukkig mee. Dat we kleiner zullen gaan wonen, is wel een gegeven. Woonconcepten als StartBlock spelen hier op in. Minder vierkante meters en andere kwaliteiten in de directe omgeving die belangrijker worden.

En de impact van de coronacrisis op de woningnood en de woonstarter? Daar gaan we in de volgende editie van Platform Woonstarters op in door vragen aan experts voor te leggen. Bijvoorbeeld: wat betekent het voor de bouw wanneer besluitvorming vertraagt of buitenlands personeel vertrekt? Raken bouwondernemingen in de financiële problemen? En wat zien we op het gebied van doorstroming; willen gezinnen juist wel óf niet ruimer wonen en zullen meer alleenstaanden voortaan kiezen voor groepswonen? Hebben ouderen ervaren hoe belangrijk wonen in een bekende buurt is? En ook: maken starters minder kans op een vaste baan waardoor ze aangewezen zijn op de huurmarkt?

We leren ook van deze crisis. Deze periode zet ons aan het denken. We staan even stil, kijken om ons heen en zien nieuwe situaties. Opeens zijn er andere keuzes mogelijk én nodig. Er is meer aandacht en waardering voor elkaar, meer aandacht voor levenskwaliteit. Naast de impact van de coronacrisis staat in de volgende editie de inclusieve wijk centraal. Maar eerst veel leesplezier en inspiratie gewenst met deze editie over (ver)bouwen. Want corona of niet: er moet écht gebouwd worden. Een kans die we stikstof-technisch gezien nú kunnen grijpen en ook vanwege de mogelijkheid in de politiek om weer (digitaal) besluiten te nemen. Dus: ondersteun de bouw en voorkom dat de capaciteit verder wegvalt.


Delen mag, graag zelfs!