Studieschuld schrik van jonge huizenkopers

“De minister beloofde dat de studieschuld niet te zwaar zou drukken op de hypotheek, maar de praktijk is anders”

Door Wike Wilbrink, beleidsadviseur woningmarkt bij Vereniging Eigen Huis

Sinds de invoering van het nieuwe leenstelsel in 2015 krijgen studenten niet langer een studiebeurs, waardoor meer studenten zijn gaan lenen om hun studie te betalen. Hun studieschuld loopt volgens de doorrekening van het Centraal Planbureau op tot gemiddeld 21.000 euro per student, waar dit in het oude leenstelsel nog 15.000 euro was. Zorgwekkend, want het heeft behoorlijke gevolgen voor de hoogte van de hypotheek.

Kopzorgen bij het eerste huis

In de eerste editie van het Platform Woonstarters schreef Vereniging Eigen Huis dat de studieschuld een van de grootste problemen is voor jonge huizenkopers. Starters met een studieschuld hebben minder goede kansen op de woningmarkt dan starters zonder studieschuld. Bovendien werken hoge studieschulden verzwijgen in de hand en daarmee het risico op overkreditering. Dat de weerstand tegen het leenstelsel groeit, begrijpen we bij Vereniging Eigen Huis volkomen.

Jongeren samen in opstand

In de zomer presenteerde het SER Jongerenplatform haar verkenning Hoge verwachtingen, kansen en belemmeringen voor jongeren in 2019. In het platform zitten onder meer CNV Jongeren, het Interstedelijk Studenten Overleg (ISO) en de Landelijke studentenvakbond (LSVb). Zij adviseren onderzoek te doen naar het sociaal leenstelsel en de gevolgen die het heeft voor de financiële positie van jongeren en de vervolgstappen in hun leven.


Alex Tess Rutten van de LSVb legt uit waarom dit nodig is. “Jongeren hebben nu te maken met een giftige cocktail van een hoge studieschuld, een vastgelopen woningmarkt en flexibele arbeidscontracten. Daar maken we ons grote zorgen over. Banen zijn er vooral in de randstad, maar de huizen zijn daar bijna onbetaalbaar.” Studenten zien het krijgen van een hypotheek met een studieschuld somber in. Rutten: “Bij de invoering van het sociaal leenstelsel beloofde de minister dat de studieschuld niet te zwaar zou drukken op de hypotheek. Met de hoge schulden die oud-studenten nu hebben, blijkt dit niet zo te zijn.”

Alex Tess Rutten, LSVb

Kees Gillesse, ISO

Meer informatie zorgt voor bewuster leengedrag

Onlangs bracht het NIBUD het nieuws dat studenten die beter weten hoe hoog hun totale studieschuld gaat worden, vaker hun lening verlagen. Het NIBUD adviseert de DUO om duidelijker te communiceren over de studieschuld. Vereniging Eigen Huis is blij met het advies en ook Kees Gillesse van het ISO staat daar helemaal achter. “Nu is niet duidelijk wat de invloed van je studieschuld is op bijvoorbeeld je hypotheek. DUO kan veel beter communiceren over de impact van de schuld.” Gillesse benadrukt dat dit geen oplossing voor het probleem is. “Het echte probleem is het systeem zelf. We moeten naar een systeem toe waarin studenten met minder schulden de woningmarkt op gaan.”

Voorbereiden op nieuwe regeerperiode

Zowel de LSVb als het ISO voeren campagne voor afschaffing van het huidige leenstelsel en het invoeren van een stelsel waarin studenten minder schulden opbouwen en het onderwijs toegankelijker wordt, zoals met een basisbeurs het geval is. Een taak voor een nieuw kabinet. “Tot die tijd moet de wegingsfactor omlaag”, zegt Gillesse. De wegingsfactor is het percentage van de studieschuld dat meegenomen wordt in de berekening van de maandlast. De wegingsfactor in het nieuwe leenstelsel is lager (0,45%) dan in het oude stelsel (0,75%). Bij de vaststelling van het percentage is rekening gehouden met een rekenrente die hoger ligt dan de actuele rente. Gillesse: “De rente is nu zo laag dat de wegingsfactor daar op aangepast moet worden”.

CNV Jongeren wil ook de rekensystematiek aanpassen: “De studielening zou een investering in jezelf moeten zijn, en niet als last ervaren moeten worden”, zegt Semih Eski van de vakbond, die eerder al een blog schreef over de studieschuld. “Nu rekenen adviseurs met de beginschuld en kijken zij niet naar het bedrag dat jongeren als reguliere aflossing al hebben afgelost. Wij willen dat de actuele schuld wordt meegenomen in de hypotheekberekening.” Gillesse vult aan: “Ook dat kan via de wegingsfactor.”

Kopers die willen weten hoeveel minder zij kunnen lenen met een studieschuld kunnen dit op de website van Vereniging Eigen Huis uitrekenen.

Semih Eski, CNV Jongeren

Meer ruimte voor maatwerk

Vereniging Eigen Huis ziet dat er nog weinig maatwerk wordt geboden aan hypotheekaanvragers met een studieschuld. Dat kan anders. Banken moeten niet alleen uitgaan van hypotheeknormen die uitgaan van gemiddelden, maar juist ook kijken naar de inkomsten en uitgaven van de individuele aanvrager.

5 vragen over studieschuld & hypotheek


Door Martin Hagedoorn van De Hypotheekshop


1. Waarom moet je een studieschuld opgeven bij het aanvragen van een hypotheek?

Een studieschuld staat niet geregistreerd bij Bureau Krediet Registratie (BKR). Hierdoor weet een geldverstrekker of een adviseur niet of er sprake is van een studieschuld. Bij het berekenen van iemands leencapaciteit wordt rekening gehouden met andere financiële verplichtingen, zoals private lease (auto) of een krediet, om te voorkomen dat iemand met te hoge maandlasten te maken krijgt en in de problemen komt. Dit geldt dus ook voor de lasten uit een studieschuld. Daarnaast bestaat bij verzwijging het risico dat de Nationale Hypotheek Garantie de garantie op het achterblijven met een restschuld na gedwongen verkoop (gedeeltelijk) kort.


2. Met hoeveel vermindert een maximale hypotheek daardoor?

Voor de berekening van de maximale leencapaciteit van een hypothecaire lening wordt onderscheid gemaakt tussen de studieschuld die is aangegaan in het oude stelsel en het studievoorschot van het nieuwe stelsel. Afgesproken is dat geldverstrekkers bij het berekenen van de leencapaciteit met een studieschuld vanaf 1 september 2015 uitgaan van een maandlast van 0,45% van de oorspronkelijke lening. Voor studenten die vóór 1 september 2015 zijn begonnen aan hun studie, geldt het percentage van 0,75% van de oorspronkelijke lening. Om een vuistregel te geven: de hoogte van de oorspronkelijke schuld in het oude stelsel verlaagt de leencapaciteit per aanvrager met een studieschuld met een factor twee. Voor het nieuwe stelsel is dat (ruim) één op één.

(kopers die willen weten hoeveel minder zij kunnen lenen met een studieschuld kunnen dit op de website van Vereniging Eigen Huis uitrekenen)


3. Is het dan verstandig om een studieschuld versneld af te lossen?

Voor het kopen van een woning moet er tegenwoordig (veel) eigen geld meegebracht worden. Denk aan de bijkomende kosten als overdrachtsbelasting en kosten voor de makelaar, adviseur, notaris en een samenlevingscontract. Misschien wordt er verbouwd en zijn er uitgaven aan interieur en voor de verhuizing. De keuze om een studieschuld versneld (deels) af te lossen wordt dan waarschijnlijk alleen gemaakt als het anders de koop van een woning in de weg staat. Zeker omdat de rente die DUO vraagt momenteel (bijna) nihil is. Belangrijk is in ieder geval om te allen tijde een buffer achter de hand te houden.


4. Waarom wordt er met een hoger maandbedrag gerekend dan je werkelijk betaalt?

De geldverstrekker rekent met een hogere financiële verplichting (0,45% dan wel 0,75%) dan het werkelijke maandbedrag. Dit komt doordat het rentepercentage kan stijgen in de toekomst.


5. Als je al een paar jaar aflost, waarom wordt er dan toch met de oorspronkelijke schuld gerekend?

Een studielening betaal je terug in de vorm van een annuïteitenlening. De werking is gelijk aan die van een annuïteitenhypotheek. Het maandbedrag is een vast bedrag van rente en aflossing, waarbij het rentedeel elke maand lager wordt. Het maandbedrag blijft dus gedurende de looptijd gelijk, terwijl de uitstaande schuld elke maand afneemt. Alleen in geval van een extra aflossing – waarbij de maandlast herrekend wordt – gaan geldverstrekkers uit van de oorspronkelijke bedrag minus de extra aflossing.


Delen mag, graag zelfs!