BLOG


"We wachten nog steeds op de noodknop van het Rijk"

Door Laurens Ivens,

VNG-commissielid Ruimte, Wonen en Mobiliteit

Voor jonge mensen is het extreem moeilijk om een woning te vinden. Voor een sociale huurwoning moet je vaak erg lang op een wachtlijst staan, voor een koopwoning moet je geld meenemen en een stabiel vast inkomen hebben. Voor velen blijft dus alleen de vrije huurmarkt over, maar dan moeten de woningen daar wel betaalbaar zijn. In veel gemeenten is ook dat een groot probleem. Tijd om in te grijpen!


De wooncrisis vraag om een noodknop

In de huidige wooncrisis kijken veel starters hoopvol naar gemeenten voor een betaalbare woning. Gemeenten streven naar inclusieve en toekomstbestendige wijken, maar hebben hier niet altijd de juiste instrumenten voor. Huurprijzen worden bepaald tussen verhuurder en huurder. Voor een beperkt aantal woningen heeft het Rijk een maximale huurprijs vastgesteld. Dat aantal woningen wordt echter alleen maar kleiner, terwijl de roep om betaalbare huurwoningen juist groeit. Gemeenten vragen dan ook al geruime tijd om een ‘noodknop’ om excessieve huurstijging te beteugelen en middenhuurwoningen betaalbaar te bouwen.


Oud-burgemeester Rob van Gijzel onderzocht in opdracht van het ministerie hoe gemeenten de excessieve huurstijgingen via lokale instrumenten kunnen beteugelen. In zijn advies van januari 2018 wordt geconstateerd dat de ‘markt’ gefaald heeft. Het Rijk dient een ‘noodknop’ te ontwikkelen, waarmee gemeenten kunnen sturen op middenhuurwoningen. Twee jaar later wachten we hier nog steeds op.


Tegen huurverhogingen is niet op te bouwen

De afgelopen jaren zijn er door gemeenten samen met het Rijk wel positieve stappen gezet om nieuwbouw van middenhuurwoningen mogelijk te maken. Zo kwam er een mogelijkheid om dit in het bestemmingsplan op te nemen en mogen corporaties deze woningen bouwen indien er vanuit marktpartijen onvoldoende interesse is. Helaas hebben gemeenten nog niet altijd de mogelijkheden om te zorgen dat deze woningen groot genoeg zijn, en dat ze betaalbaar zijn en blijven. Daarnaast voegen we met alleen nieuwbouw onvoldoende woningen toe om jongeren echt een kans te geven. Sterker nog: in veel steden stijgen de huurprijzen van bestaande huurwoningen zo hard dat de middeldure voorraad ondanks de nieuwbouw nog steeds afneemt.


Regionale differentiatie en maatwerk

Gemeenten hebben een goed instrumentarium nodig om de opgaven in bestaande en nieuwbouw te kunnen bevorderen. Dat instrumentarium hoeft en kan niet overal hetzelfde zijn. Regionale differentiatie en maatwerk kunnen bijdragen aan het oplossen van knelpunten op de woningmarkt. Bij de huurmarkt kan gedacht worden aan een differentiatie in inkomensgrenzen die gehanteerd wordt bij de toewijzing van corporatiewoningen. Een differentiatie van de liberalisatiegrens die de grens markeert tussen de gereguleerde huursector en de marktsector en een regionale differentiatie van huurtoeslaggrenzen.


Voor de koopmarkt zou de grens voor de Nationale Hypotheek Garantie (NHG) en de daaraan gekoppelde grens voor startersleningen regionaal kunnen variëren. Daarnaast zou het mogelijk moeten worden om nieuwe koopwoningen tot de NHG-grens onder de huisvestingsverordening te brengen, om te bevorderen dat deze woningen toegewezen worden aan doelgroepen als starters, doorstromers en lagere middeninkomens.


Nog steeds wachten op actie

Met het regeerakkoord (2017) geeft het Rijk aan belang te hechten aan middenhuurwoningen, maar helaas is er nog niets gekomen van het maximeren van de huurprijzen. Het is bijna 2020 en er is nog steeds niets gedaan met het advies van Van Gijzel. Daarnaast zou de VNG graag zien dat gemeenten een betere positie krijgen om de praktische zaken goed te kunnen regelen, ook als een gemeente geen eigenaar is van de grond. De betaalbaarheid in het middensegment verdient de nodige aandacht. Zo kunnen we er voor zorgen dat ook starters een echte kans maken om een woning te bemachtigen.


Delen mag, graag zelfs!